Verborgen gebreken verdwijnen: wat verandert er vanaf 1 september 2027?

Verborgen gebreken verdwijnen: wat verandert er vanaf 1 september 2027?

Een eigendomsvoorbehoud biedt u als leverancier een belangrijk voordeel: zolang er niet betaald is, blijft u juridisch eigenaar van de geleverde goederen. Maar hoe ver reikt dat recht precies? In deze blog leest u wat mag, wat niet mag en waar u best op let bij de opmaak en toepassing van een eigendomsvoorbehoud.

Scroll

Vanaf 1 september 2027 verdwijnt het begrip ‘verborgen gebrek’ na bijna 200 jaar uit het Belgische kooprecht. In de plaats komt één centrale vraag: beantwoordt wat u kocht aan wat werd afgesproken? Wie een woning koopt of verkoopt, en elke onderneming die met algemene voorwaarden werkt, doet er goed aan zich nu al voor te bereiden.

U koopt een woning en na enkele maanden duiken vochtvlekken op, lekt het dak of valt de verwarming uit. Kan u de verkoper aanspreken? Vandaag hangt het antwoord af van de vraag of het gebrek ‘zichtbaar’ of ‘verborgen’ was. Morgen draait het om conformiteit, bewijs en strikte termijnen. In dit bericht zetten we op een rij wat er verandert en wat u concreet kan doen, als koper, als verkoper en als onderneming.

Vandaag: zichtbaar of verborgen?

Onder de huidige regels is het onderscheid tussen zichtbare en verborgen gebreken doorslaggevend.

  • Zichtbare gebreken kon u bij een normaal en zorgvuldig onderzoek opmerken, zoals een gebroken raam of duidelijke scheuren in een muur. Wie zonder voorbehoud aanvaardt, kan daar later meestal niet meer op terugkomen.
  • Verborgen gebreken kon u bij zo’n onderzoek niet ontdekken, zoals vocht achter een bepleistering of een defect in de verwarmingsinstallatie.

Voor een verborgen gebrek is de verkoper aansprakelijk als het ernstig is en in principe al bestond bij de verkoop. Ernstig betekent: u had de woning anders niet, of tegen een lagere prijs, gekocht. De vordering moet ‘binnen een korte termijn’ worden ingesteld. Een vaste termijn bestaat niet, en die onzekerheid leidt in de praktijk tot veel discussie.

Vanaf 1 september 2027: conformiteit staat centraal

De kernvraag wordt of het goed voldoet aan de afgesproken eisen en voorwaarden. Het etiket ‘zichtbaar’ of ‘verborgen’ verliest zijn centrale rol.
Drie gevolgen zijn voor de praktijk belangrijk:

  1. Wat u afspreekt, wordt de maatstaf. De beschrijving van de woning in de advertentie, de compromis en de bijlagen (EPC, keuringsverslagen, asbestattest, lijst van werken) bepaalt mee wat de koper mocht verwachten. Vage of onvolledige beschrijvingen worden een risico voor beide partijen.
  2. De verkoper is aansprakelijk voor gebreken die bij de levering bestonden, ook als ze pas later aan het licht komen en ook als de verkoper er niets van wist.
  3. De koper draagt de bewijslast. U moet aantonen dat het gebrek, of minstens de oorzaak ervan, al aanwezig was op het moment van de levering. Dat bewijs moet u vaak jaren later nog kunnen leveren.

Het moment van ‘levering’ wordt daarmee een sleutelbegrip. Leg in de koopovereenkomst duidelijk vast wanneer de levering plaatsvindt, bijvoorbeeld bij het verlijden van de authentieke akte of bij de sleuteloverdracht.

 

De nieuwe termijnen: vier deadlines om te onthouden

De nieuwe regels brengen meer duidelijkheid over termijnen, maar ook meer valkuilen. Wie één termijn mist, kan al zijn rechten verliezen.

Termijn Wat moet er gebeuren? Vertrekpunt
10 jaar Het gebrek moet binnen deze periode aan het licht komen De levering
Redelijke termijn Het gebrek melden aan de verkoper, ook als u het eigenlijk al eerder had moeten opmerken De ontdekking (of het moment waarop u het had moeten ontdekken)
2 jaar De zaak bij de rechter aanhangig maken als u er met de verkoper niet uitkomt (in bepaalde omstandigheden kan deze termijn geschorst worden) Volgens de wettelijke regeling, in principe na de ontdekking en melding
10 jaar en 3 maanden Absolute einddatum om een vordering in te stellen, ook als de andere termijnen nog lopen De levering

Voorbeeld

U krijgt de sleutels op 1 oktober 2027. In maart 2036 ontdekt u vochtinsijpeling via de fundering. Het gebrek kwam binnen tien jaar aan het licht, dus u kan de verkoper nog aanspreken. U meldt het meteen schriftelijk. Ook al zou de termijn van twee jaar pas in 2038 aflopen, u moet uw vordering uiterlijk op 1 januari 2038 (tien jaar en drie maanden na de levering) bij de rechter aanhangig maken. Daarna vervalt uw recht definitief.
De ‘redelijke termijn’ voor de melding is niet in dagen vastgelegd en hangt af van de omstandigheden. Ga er daarom nooit van uit dat u tijd hebt: meld onmiddellijk.

 

Welke regels gelden voor uw dossier?

Beslissend is de datum waarop de koopovereenkomst werd gesloten, niet de datum van de akte of van de ontdekking van het gebrek. Werd de overeenkomst vóór 1 september 2027 gesloten, dan blijven in principe de oude regels gelden.

Dat heeft concrete gevolgen. Een compromis die u in de zomer van 2027 tekent, valt nog onder het oude regime, ook al verlijdt de notaris de akte pas in het najaar. Gedurende jaren zullen beide regelingen dus naast elkaar bestaan. Bewaar daarom altijd een gedateerd exemplaar van de ondertekende compromis.

Praktische tips voor kopers

Omdat u straks moet bewijzen dat het gebrek bij de levering al bestond, begint uw dossier op de dag dat u de sleutels krijgt.

  • Laat de compromis nalezen vóór u tekent. Vooral clausules die de aansprakelijkheid van de verkoper beperken of uitsluiten (‘in de staat waarin het zich bevindt’, ‘zonder waarborg voor gebreken’) verdienen aandacht. Zo’n clausule is niet altijd geldig, maar het is beter ze vooraf te bespreken dan achteraf aan te vechten.
  • Laat beloftes opschrijven. Zegt de verkoper dat het dak vorig jaar volledig vernieuwd werd of dat de kelder droog is? Vraag dat dit in de overeenkomst komt, liefst met facturen als bijlage. Onder het nieuwe regime wordt wat afgesproken is de maatstaf.
  • Overweeg een technische keuring vóór de aankoop, zeker bij oudere woningen. Een expert ziet vaak tekenen van vocht, stabiliteitsproblemen of een verouderde installatie die een leek mist.
  • Documenteer de staat bij de levering. Maak gedateerde foto’s en video’s van alle ruimtes, inclusief kelder, zolder, dak en technische installaties. Noteer meterstanden. Dit is uw belangrijkste bewijsmiddel als er jaren later iets misloopt.
  • Bewaar alles op één plek. Advertentie, plaatsbezoekverslagen, e-mails met de verkoper of het immokantoor, keuringsattesten, EPC, postinterventiedossier en de compromis horen samen in één (digitaal) dossier.

 

Praktische tips voor verkopers

Als verkoper wordt u straks aansprakelijk voor gebreken die bij de levering bestonden, ook als u ze zelf niet kende. Een zorgvuldige voorbereiding beperkt dat risico aanzienlijk.

  • Wees transparant over gekende problemen. Vermeld een vroegere waterinsijpeling, een herstelde scheur of een oude stookolietank uitdrukkelijk in de overeenkomst. Wat de koper bij de aankoop wist en aanvaardde, valt binnen de afspraak.
  • Beschrijf de woning correct en niet te rooskleurig. Een wervende advertentie (‘volledig gerenoveerd’, ‘instapklaar’) kan later tegen u gebruikt worden als maatstaf van wat de koper mocht verwachten.
  • Bundel de historiek van de woning. Facturen van werken, onderhoudsattesten van verwarming en dak, keuringen en waarborgcertificaten van aannemers tonen aan wat de staat van het goed was.
  • Rekenen op een exoneratieclausule? Laat ze toetsen. Een uitsluiting van aansprakelijkheid is niet in alle omstandigheden geldig, zeker niet voor een gebrek dat u kende of had moeten kennen, of als u als professionele verkoper optreedt.
  • Leg de staat bij de overdracht samen vast. Een korte, door beide partijen ondertekende vaststelling bij de sleuteloverdracht voorkomt veel discussie over wat er al was en wat niet.

 

logo logo