Een eigendomsvoorbehoud biedt u als leverancier een belangrijk voordeel: zolang er niet betaald is, blijft u juridisch eigenaar van de geleverde goederen. Maar hoe ver reikt dat recht precies? In deze blog leest u wat mag, wat niet mag en waar u best op let bij de opmaak en toepassing van een eigendomsvoorbehoud.
Vanaf 1 september 2027 verdwijnt het begrip ‘verborgen gebrek’ na bijna 200 jaar uit het Belgische kooprecht. In de plaats komt één centrale vraag: beantwoordt wat u kocht aan wat werd afgesproken? Wie een woning koopt of verkoopt, en elke onderneming die met algemene voorwaarden werkt, doet er goed aan zich nu al voor te bereiden.
U koopt een woning en na enkele maanden duiken vochtvlekken op, lekt het dak of valt de verwarming uit. Kan u de verkoper aanspreken? Vandaag hangt het antwoord af van de vraag of het gebrek ‘zichtbaar’ of ‘verborgen’ was. Morgen draait het om conformiteit, bewijs en strikte termijnen. In dit bericht zetten we op een rij wat er verandert en wat u concreet kan doen, als koper, als verkoper en als onderneming.
Onder de huidige regels is het onderscheid tussen zichtbare en verborgen gebreken doorslaggevend.
Voor een verborgen gebrek is de verkoper aansprakelijk als het ernstig is en in principe al bestond bij de verkoop. Ernstig betekent: u had de woning anders niet, of tegen een lagere prijs, gekocht. De vordering moet ‘binnen een korte termijn’ worden ingesteld. Een vaste termijn bestaat niet, en die onzekerheid leidt in de praktijk tot veel discussie.
De kernvraag wordt of het goed voldoet aan de afgesproken eisen en voorwaarden. Het etiket ‘zichtbaar’ of ‘verborgen’ verliest zijn centrale rol.
Drie gevolgen zijn voor de praktijk belangrijk:
Het moment van ‘levering’ wordt daarmee een sleutelbegrip. Leg in de koopovereenkomst duidelijk vast wanneer de levering plaatsvindt, bijvoorbeeld bij het verlijden van de authentieke akte of bij de sleuteloverdracht.
De nieuwe regels brengen meer duidelijkheid over termijnen, maar ook meer valkuilen. Wie één termijn mist, kan al zijn rechten verliezen.
| Termijn | Wat moet er gebeuren? | Vertrekpunt |
| 10 jaar | Het gebrek moet binnen deze periode aan het licht komen | De levering |
| Redelijke termijn | Het gebrek melden aan de verkoper, ook als u het eigenlijk al eerder had moeten opmerken | De ontdekking (of het moment waarop u het had moeten ontdekken) |
| 2 jaar | De zaak bij de rechter aanhangig maken als u er met de verkoper niet uitkomt (in bepaalde omstandigheden kan deze termijn geschorst worden) | Volgens de wettelijke regeling, in principe na de ontdekking en melding |
| 10 jaar en 3 maanden | Absolute einddatum om een vordering in te stellen, ook als de andere termijnen nog lopen | De levering |
U krijgt de sleutels op 1 oktober 2027. In maart 2036 ontdekt u vochtinsijpeling via de fundering. Het gebrek kwam binnen tien jaar aan het licht, dus u kan de verkoper nog aanspreken. U meldt het meteen schriftelijk. Ook al zou de termijn van twee jaar pas in 2038 aflopen, u moet uw vordering uiterlijk op 1 januari 2038 (tien jaar en drie maanden na de levering) bij de rechter aanhangig maken. Daarna vervalt uw recht definitief.
De ‘redelijke termijn’ voor de melding is niet in dagen vastgelegd en hangt af van de omstandigheden. Ga er daarom nooit van uit dat u tijd hebt: meld onmiddellijk.
Beslissend is de datum waarop de koopovereenkomst werd gesloten, niet de datum van de akte of van de ontdekking van het gebrek. Werd de overeenkomst vóór 1 september 2027 gesloten, dan blijven in principe de oude regels gelden.
Dat heeft concrete gevolgen. Een compromis die u in de zomer van 2027 tekent, valt nog onder het oude regime, ook al verlijdt de notaris de akte pas in het najaar. Gedurende jaren zullen beide regelingen dus naast elkaar bestaan. Bewaar daarom altijd een gedateerd exemplaar van de ondertekende compromis.
Omdat u straks moet bewijzen dat het gebrek bij de levering al bestond, begint uw dossier op de dag dat u de sleutels krijgt.
Als verkoper wordt u straks aansprakelijk voor gebreken die bij de levering bestonden, ook als u ze zelf niet kende. Een zorgvuldige voorbereiding beperkt dat risico aanzienlijk.