De kracht van een goed testament

Een testament is een schriftelijke verklaring van uw laatste wil: wat er met uw vermogen en bepaalde persoonlijke wensen moet gebeuren na uw overlijden. Het kan ook bepalingen bevatten die niet over geld of goederen gaan (bv. een testamentuitvoerder), zolang ze rechtsgeldig zijn. 

Met een testament wijkt u bewust af van de wettelijke devolutie (de “standaardverdeling”) en voorkomt u dat uw nalatenschap anders uitvalt dan u voor ogen had. Het testament is bovendien complementair met schenkingen, huwelijkscontracten en erfovereenkomsten –  en fungeert vaak als vangnet (wat elders niet is geregeld, vangt u hier op).

Fiscaal kan u, binnen de grenzen van het erfrecht, vrijstellingen en gunsttarieven benutten (bv. goede doelen, familiale vennootschappen, “vriendenerfenis”), of progressieve tarieven temperen via een zorgvuldige spreiding van legaten.  

Eigenhandig testament

Dit is een testament dat u volledig met de hand schrijft, dateert en ondertekent. Het is eenvoudig, maar het risico ligt in vormfouten, verlies of discussie over het handschrift. In bewaring geven bij de notaris en laten registreren in het CRT beperkt dat risico.

Notarieel testament

Hier stelt de notaris het testament op en controleert die zowel vorm als inhoud. Dit verlaagt aanzienlijk de kans op discussies.

Internationaal testament

Een bijzondere notariële vorm bedoeld voor erkenning over de grens (of wanneer praktische beperkingen spelen). Ook hier is er een notariële controle en registratie.

Het wettelijk erfdeel van de kinderen wordt vastgesteld op ½ van de rekenboedel, ongeacht het aantal kinderen (ook gekend als de “reserve”). De overtreding leidt niet tot nietigheid van uw testament, maar kan aanleiding geven tot inkorting in waarde.  
De miskenning van de reserve kan dus achteraf worden rechtgezet op initiatief van de reservataire erfgenamen; uw testament blijft in principe geldig. 

Datum en handtekening zijn essentieel. De rechtspraak is soms soepel (bv. onvolledige datum als bekwaamheid en chronologie vaststaan), maar reken daar niet op. Eenvoudige slordigheden kosten soms alles.

Bewaar eigenhandige testamenten liefst bij de notaris; met CRT registratie wordt het vindbaar na uw overlijden en blijft uw wil niet “in de kluis” steken. 

Algemeen legaat vs. “grootst beschikbaar deel”

Een algemeen legataris krijgt de hele nalatenschap (binnen het beschikbaar deel). De formule “het grootst beschikbaar deel” klinkt veilig, maar roept interpretatievragen op (moet men schenkingen meerekenen? Wat betekent “grootst” precies?). Consequent en ondubbelzinnig formuleren voorkomt discussies.

Restlegaat (fideïcommis de residuo)

U laat een eerste begunstigde genieten onder voorwaarde van doorstroom van het resterende naar een tweede begunstigde. Handig om vermogen in de familie te houden of “twee generaties” te sturen – maar vergt zorgvuldige bevoegdheidsafbakening (verkoop, schenkingen, vruchten, subrogatie). 

Titre & finance (aandelen van de ondernemer in een vennootschap)

Bij aandelen die op naam van één echtgenoot staan, onderscheidt de wet lidmaatschapsrechten (eigen aan de titularis) en vermogenswaarde (gemeenschappelijk). Dat heeft gevolgen voor wie effectief kan legateren en wat er fiscaal gebeurt. Tekst en context (huwelijksstelsel, statuten) moeten op elkaar aansluiten. 

Voorzichtig met bewind en “controleclausules”

Een bewindsclausule (vermogen tijdelijk laten beheren ten voordele van een jonge of kwetsbare erfgenaam) is nuttig. Overweeg eveneens voor doordachte alternatieven (mentor  of toezichtformules, duidelijke doelen, tijdsbeperking) en een fallback (keuzeclausule: groter legaat mét bewind of de zuivere reserve zonder bewind).  

BAAKN luistert, denkt vooruit en vertaalt uw bedoeling in heldere, waterdichte teksten - met de juiste vorm, de correcte formaliteiten en oog voor familiale rust én fiscale redelijkheid. BAAKN maakt het persoonlijk, sluitend en toekomstbestendig.